سنسورها و ترانسمیترها
در دنیای امروز، اتوماسیون صنعتی و سیستمهای ابزار دقیق بدون سنسورها و ترانسمیترها قابل تصور نیست. این تجهیزات بهعنوان چشم و گوش سیستمهای کنترلی عمل میکنند، دادههای حیاتی را از محیط یا فرآیند جمعآوری کرده و به سیگنالهای قابل پردازش برای PLC یا DCS تبدیل میکنند.
یک سیستم کنترلی هرچقدر هم پیشرفته باشد، بدون تجهیزات اندازهگیری دقیق نمیتواند عملکرد بهینه داشته باشد.
سنسور چیست؟
سنسور (Sensor) وسیلهای است که یک کمیت فیزیکی یا شیمیایی را اندازهگیری کرده و آن را به یک سیگنال الکتریکی تبدیل میکند.
مهم ترین کاربرد سنسورها در صنعت، پایش دما، فشار، سطح، جریان، رطوبت، pH، ارتعاش و گازها است. سنسورها، همچنین، در تشخیص وضعیت ماشینآلات و سیستمها و ارسال داده به سیستمهای کنترل برای تنظیم خودکار فرآیند نقش مهمی دارند. سنسور های صنعتی به طور معمول شامل سنسور دما(ترموکوپل، RTD، ترمیستور)، سنسور فشار(فشارسنج مطلق، گیج، دیفرانسیلی)، فلومتر مغناطیسی(ورتکس، توربینی، جرمی)، سنسور سطح(راداری، اولتراسونیک، خازنی، شناور)، سنسور رطوبت و دما(برای صنایع غذایی و دارویی)، سنسور گاز و دود(برای پایش ایمنی)، و سنسور ارتعاش(برای مانیتورینگ وضعیت) می باشند.
ترانسمیتر چیست؟
ترانسمیتر (Transmitter) دستگاهی است که سیگنال خام خروجی سنسور را به یک سیگنال استاندارد و قابل ارسال به اتاق کنترل تبدیل میکند.
معمولترین خروجیها، خروجی ۴–۲۰ میلیآمپر، ۰–۱۰ ولت و یا پروتکلهای دیجیتال مانند HART، Modbus، و Profibus می باشد.
مزایای استفاده از ترانسمیتر:
- کاهش نویز و افزایش دقت
- امکان انتقال سیگنال در مسافتهای طولانی
- قابلیت کالیبراسیون و تنظیم پارامترها
- مقاومت در برابر شرایط محیطی سخت
انواع ترانسمیترهای صنعتی
ترانسمیتر دما (Temperature Transmitter)
- ورودی: ترموکوپل یا RTD
- کاربرد: پایش و کنترل دما در فرآیندها، کورهها، مبدلهای حرارتی
ترانسمیتر فشار (Pressure Transmitter)
- انواع: گیج، مطلق، دیفرانسیلی
- کاربرد: مانیتورینگ فشار خطوط لوله، مخازن، بویلرها
ترانسمیتر جریان (Flow Transmitter)
- انواع: مغناطیسی، ورتکس، جرمی
- کاربرد: اندازهگیری جریان سیالات در خطوط انتقال
ترانسمیتر سطح (Level Transmitter)
- انواع: راداری، اولتراسونیک، هیدرواستاتیک
- کاربرد: اندازهگیری سطح مایعات و جامدات در مخازن
برندهای معروف سنسورها و ترانسمیترها
| دسته | برندهای بینالمللی | برندهای موجود در بازار ایران |
|---|---|---|
| دما | WIKA, Siemens, Endress+Hauser, Yokogawa | WIKA، Siemens، Autonics |
| فشار | Rosemount, Yokogawa, ABB, WIKA | Rosemount، ABB، WIKA |
| جریان | Krohne, Endress+Hauser, Siemens | Krohne، Siemens، Endress+Hauser |
| سطح | VEGA, Endress+Hauser, Siemens | VEGA، Siemens، E+H |
| چندمنظوره | Honeywell, Emerson, Schneider | Honeywell، Schneider |
راهنمای خرید سنسور و ترانسمیتر ها
مرحله ۱ – تعریف نیاز پروژه
- کمیت مورد اندازهگیری (دما، فشار، جریان، سطح)
- محدوده اندازهگیری
- دقت مورد نیاز
- شرایط محیطی (خورنده، انفجاری، رطوبت بالا)
- نوع خروجی سیگنال
مرحله ۲ – انتخاب برند و مدل مناسب
- برای صنایع حساس، برندهای معتبر بینالمللی پیشنهاد میشود
- برای پروژههای اقتصادی، برندهای میانرده یا تولید داخل مناسباند
مرحله ۳ – بررسی خدمات پس از فروش
- گارانتی معتبر و قطعات یدکی در دسترس
- پشتیبانی فنی و کالیبراسیون
مرحله ۴ – خرید از تأمینکننده معتبر
- استعلام قیمت از چند فروشنده
- بررسی اصالت کالا (شماره سریال، گواهی کالیبراسیون)
- توجه به نوسان نرخ ارز در خریدهای وارداتی
سنسورها و ترانسمیترها پایه و اساس هر سیستم کنترل صنعتی هستند. انتخاب صحیح آنها با توجه به نیاز فنی، شرایط محیطی و بودجه پروژه، میتواند تأثیر مستقیم بر روی کیفیت، بهرهوری و ایمنی داشته باشد. در ایران، به دلیل شرایط خاص بازار، علاوه بر مشخصات فنی، دسترسی به خدمات و قطعات یدکی نیز یکی از موارد مورد نیاز برای تصمیم گیری برای خرید تجهیزات ابزار دقیق می باشد.
