نمایشگرها و رکوردها
در سیستمهای ابزار دقیق و کنترل فرآیند، تجهیزات زیادی وظیفه اندازهگیری را بر عهده دارند، اما بدون ابزارهایی که این اطلاعات را نمایش دهند یا ثبت کنند، اپراتور و تیم مهندسی نمیتوانند بهدرستی وضعیت فرآیند را پایش و تحلیل کنند.
اینجاست که نمایشگرها (Displays/Indicators) و رکوردرها (Recorders) وارد عمل میشوند: نمایشگر دادههای اندازهگیریشده توسط سنسورها و ترانسمیترها را بهصورت آنی نشان میدهد.
رکوردر این دادهها را در طول زمان ثبت کرده تا برای تحلیل، گزارشگیری یا مستندسازی استفاده شوند.
نمایشگرها (Indicators / Displays)
نمایشگرهای صنعتی دستگاههایی هستند که سیگنال الکتریکی دریافتی از حسگر یا ترانسمیتر را به یک مقدار قابلخواندن (عددی یا گرافیکی) تبدیل میکنند.
انواع نمایشگرها بر اساس شکل و کاربرد:
1. نمایشگر دیجیتال (Digital Indicators)
- نمایش عددی دقیق
- دارای LED یا LCD
2. نمایشگر آنالوگ (Analog Indicators)
- عقربهای یا نموداری
- مناسب پایش سریع روند تغییرات
3. HMI (Human Machine Interface)
- صفحات لمسی با قابلیت کنترل و مانیتورینگ همزمان
- استفاده در سیستمهای PLC و DCS
4. Panel Meters
- نصب داخل تابلو برق یا پانل کنترل
- دریافت سیگنال 4-20 mA، 0-10 V، پالس
موارد استفاده از نمایشگرها و رکوردرها
صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
- مانیتورینگ فشار، دما، فلو، سطح مخازن
- ثبت دادههای تولید و فرآیند
- مستندسازی برای بازرسی ایمنی
نیروگاهها
- ثبت فشار بخار، دمای توربین، توان خروجی
- پایش مداوم برای جلوگیری از خرابی تجهیزات
صنایع غذایی و دارویی
- پایش و ثبت دما و رطوبت در خطوط تولید
- رعایت استانداردهای بهداشتی و کیفیت
تصفیهخانهها و صنایع آب و فاضلاب
- نمایش و ثبت pH، کدورت، هدایت الکتریکی
- گزارشگیری جهت کنترل کیفی
صنایع شیمیایی
- ثبت پارامترهای حساس فرآیند
- بررسی تغییرات برای بهینهسازی تولید
برندهای معروف نمایشگرها و رکوردرها
| برند / دستهبندی | کشور سازنده | بیشترین موارد استفاده صنعتی |
|---|---|---|
| Pro-face (HMI) | ژاپن (Digital Electronics) | استفاده گسترده در اتوماسیون و تولید صنعتی، مخصوصاً کنترل ماشینآلات و سیستمهای تولیدی |
| Beijer (HMI) | سوئد | کاربردهای صنعتی عمومی، برنامهریزی HMIs با قابلیتهای پیشرفته طراحی گرافیکی، مناسب برای محیطهای سخت |
| HITECH / acquired by Beijer (HMI) | تایوان / سوئد | انتخاب اقتصادی برای کسبوکارهای کوچک و متوسط، کنترل صنعتی با قابلیتهای پایه و پشتیبانی از ارتباطات |
| Advantech (Industrial Displays) | تایوان | نمایشگرهای صنعتی مقاوم، مقاوم برای محیطهای سخت، انواع LCD و پنلهای لمسی (5.7″ تا 55″) |
| Xenarc Technologies (Industrial Displays) | آمریکا؟ | مانیتورهای صنعتی Rugged و لمسی، برای شرایط دشوار با قابلیت سفارشیسازی |
| Crystal Display Systems (Industrial Displays) | احتمالاً اروپا | نمایشگرهای صنعتی و خردهفروشی مقاوم، لمسی، قابل طراحی اختصاصی برای صنایع مختلف |
| Eurotherm (Paperless Recorders) | بریتانیا (Thermo Fisher) | رکوردرهای بدون کاغذ با صفحهنمایش رنگی؛ کاربرد در صنایع داروسازی، هوافضا، غذایی و خودروسازی |
| MultiCon CMC Series (Recorder + HMI) | لهستان (SIMEX) | دستگاههای ترکیبی: نمایشگر HMI، کنترلر، رکوردر و SCADA؛ مناسب برای خط تولید با قابلیتهای گسترده |
| Honeywell (Paperless Recorders) | آمریکا | رهبر بازار در رکوردرهای صنعتی؛ کاربرد در نفت، گاز، شیمی، نیرو با ویژگیهای IoT و نگهداری پیشبینانه |
| Yokogawa (Paperless Recorders) | ژاپن | رکوردرهای Paperless مانند سری SMARTDAC+؛ کاربرد در صنایع دارویی و تصفیه آب با اتصال ابری و تطابق با استانداردهای FDA |
| ABB (Recorders & Display Solutions) | سوئیس | رکوردرهای مبتنی بر یادگیری ماشین برای تشخیص ناهنجاری و سازگاری با سیستمهای PLC/DCS؛ کاربرد در خط تولید و انرژی |
| Siemens (Recorders) | آلمان | رکوردرهای صنعتی با قابلیت نمونهبرداری با فرکانس بالا، امنیت سایبری، مناسب برای نیمههادی، غذا و زیرساختهای حیاتی |
راهنمای خرید نمایشگر و رکوردر
گام ۱ – تعیین نیاز
- نوع سیگنال ورودی (4-20 mA، 0-10 V، RTD، ترموکوپل)
- تعداد ورودیها و خروجیها
- دقت و وضوح مورد نیاز
گام ۲ – انتخاب نوع نمایشگر یا رکوردر
- دیجیتال برای دقت بالا
- آنالوگ برای مشاهده سریع روند
- Paperless برای ثبت طولانیمدت و تحلیل پیشرفته
گام ۳ – ملاحظات نصب
- نصب پانلی، دیواری یا قابلحمل
- مقاومت در برابر گرد و غبار و رطوبت (IP Rating)
- قابلیت اتصال به شبکه صنعتی (Modbus، Profibus، Ethernet)
گام ۴ – بررسی قابلیتهای نرمافزاری
- تنظیم آلارم و هشدار
- ذخیرهسازی و بازیابی دادهها
- سازگاری با نرمافزار مانیتورینگ
گام ۵ – خدمات پس از فروش و قطعات یدکی
- وجود نمایندگی رسمی یا پشتیبان
- سهولت تعمیر و کالیبراسیون
نکات مهم هنگام خرید در بازار ایران
- بررسی اصالت برند به دلیل وجود نسخههای تقلبی
- سازگاری با استانداردهای صنعتی مانند CE، UL، ATEX
- در نظر گرفتن محدودیت واردات برخی مدلها
- انتخاب برند با قطعات و لوازم جانبی موجود در بازار داخلی
- اطمینان از آموزش اپراتور و پشتیبانی فنی
نمایشگرها و رکوردرها قلب بخش مانیتورینگ و مستندسازی فرآیندهای صنعتی هستند. یک نمایشگر دقیق و یک رکوردر مطمئن نهتنها وضعیت آنی فرآیند را نشان میدهد، بلکه امکان تحلیل عملکرد در طول زمان را نیز فراهم میکند.
انتخاب درست این تجهیزات با توجه به نیاز فرآیند، شرایط محیطی، برند معتبر و پشتیبانی فنی مناسب، نقش بزرگی در افزایش بهرهوری، کاهش خطا و بهبود کیفیت محصول دارد.
