کنترلر چیست؟
کنترلر (Controller) دستگاه یا مداری است که با دریافت سیگنال از سنسورها و مقایسه آن با مقدار مرجع، خروجی مناسب را برای اصلاح یا حفظ شرایط مطلوب ارسال میکند.
انواع کنترلرها در صنعت:
- کنترلرهای آنالوگ – مانند کنترلرهای PID مستقل برای کنترل دما یا فشار.
- کنترلرهای دیجیتال – با قابلیت برنامهریزی و پردازش داده.
- کنترلرهای صنعتی هوشمند – مجهز به قابلیت شبکه و پردازش پیشرفته.
- PLCها – کنترلرهای منطقی برنامهپذیر با کاربرد گسترده در اتوماسیون.ر
PLC چیست و چه تفاوتی با کنترلرهای دیگر دارد؟
PLC یا کنترلکننده منطقی برنامهپذیر دستگاهی است که برای کنترل فرآیندها و ماشینآلات صنعتی طراحی شده و قابلیت برنامهریزی مجدد دارد.
ویژگیهای اصلی PLC:
- طراحی مقاوم در برابر ارتعاش، دما، رطوبت و نویز الکتریکی
- قابلیت کنترل همزمان ورودیها و خروجیهای دیجیتال و آنالوگ
- پشتیبانی از پروتکلهای صنعتی مانند Modbus، Profibus، Profinet، Ethernet/IP
- توسعهپذیری با افزودن ماژولهای I/O، شبکه یا کنترل حرک
موارد استفاده کنترلرها و PLCها در صنعت
الف) صنایع نفت، گاز و پتروشیمی
- کنترل فرآیندهای پالایش و تقطیر
- مانیتورینگ فشار، دما و جریان
- مدیریت سیستمهای ایمنی (ESD)
ب) صنایع غذایی و دارویی
- کنترل خطوط بستهبندی و پرکن
- مدیریت دما و زمان در فرآیند پخت یا استریلسازی
- ثبت و ذخیره دادهها برای ردیابی کیفیت
ج) نیروگاهها و تولید انرژی
- کنترل بویلر و توربین
- مانیتورینگ سیستمهای خنککاری
- هماهنگی بین ژنراتورها و شبکه برق
د) صنعت خودروسازی و ماشینآلات
- کنترل رباتهای صنعتی
- مدیریت خط تولید مونتاژ
- آزمون کیفیت قطعات
برندهای معروف کنترلر و PLC
| برند | کشور | ویژگیها |
|---|---|---|
| Siemens | آلمان | مدلهای S7-1200، S7-1500، S7-300؛ پشتیبانی گسترده در ایران |
| Mitsubishi Electric | ژاپن | قابلاعتماد، مناسب برای خطوط تولید سریع |
| Omron | ژاپن | دقت بالا، مناسب ماشینآلات کوچک و متوسط |
| Allen-Bradley (Rockwell Automation) | آمریکا | پرکاربرد در صنایع نفت و گاز، کیفیت بسیار بالا |
| Delta Electronics | تایوان | مقرونبهصرفه، محبوب در پروژههای متوسط |
| Fatek | تایوان | اقتصادی، مناسب برای کاربردهای ساده |
| LS Electric | کره جنوبی | تنوع مدل، قیمت مناسب، خدمات قابل قبول |
| کنترلرهای ایرانی | ایران | هزینه کمتر، خدمات سریع، مناسب پروژههای عمومی |
نکات مهم در خرید کنترلر یا PLC
۱. بررسی نیاز فنی
- تعداد و نوع ورودی/خروجی (دیجیتال، آنالوگ، سرعت بالا)
- سرعت پردازش و حجم برنامه پشتیبانی از پروتکلهای شبکه صنعتی
- قابلیت توسعه با ماژولهای اضافی
۲. شرایط محیطی
- محدوده دمای کاری و مقاومت در برابر رطوبت
- حفاظت در برابر گرد و غبار یا محیطهای خورنده (IP Rating)
- گواهی ضدانفجار (ATEX, IECEx) برای محیطهای خطرناک
۳. نرمافزار و برنامهنویسی
- سازگاری با نرمافزارهای رایج (TIA Portal، GX Works، CX-Programmer)
- در دسترس بودن لایسنس و آموزش در ایران
- پشتیبانی از زبانهای استاندارد (Ladder, Function Block, Structured Text)
۴. خدمات پس از فروش و قطعات یدکی گارانتی معتبر و پشتیبانی فنی
- موجودی ماژولها و قطعات در بازار ایران
- سابقه و اعتبار تأمینکننده
۵. ملاحظات اقتصادی
- قیمت کل پروژه (شامل PLC، ماژولها، کابلها، نرمافزار)
- نوسان نرخ ارز برای برندهای وارداتی
- مقایسه هزینههای نگهداری و ارتقاء در آینده
کنترلرها و PLCها قلب تپنده اتوماسیون صنعتی هستند و انتخاب صحیح آنها میتواند تأثیر مستقیم بر بهرهوری، ایمنی و هزینههای عملیاتی داشته باشد. در بازار ایران، توجه به شرایط فنی پروژه، خدمات پس از فروش، و دسترسی به قطعات یدکی اهمیت ویژهای دارد.
برای پروژههای بزرگ و حساس، استفاده از برندهای مطرح جهانی مانند Siemens، Allen-Bradley یا Yokogawa توصیه میشود، در حالی که برای پروژههای کوچک و متوسط، برندهای اقتصادی مانند Delta، LS یا تولیدکنندگان داخلی گزینههای مناسبی هستند.
